Asfaltın İşlenebilirliğinin Artırılması (IKA)

Pawma Bitümlü Sıcak Karışımlarda (BSK) veya Ilık Karışım Asfalt (IKA) üretiminde işlenebilirliği artırmak amacıyla kullanılır. BSK üretiminde işlenebilirliği artırmak veya karıştırma ve serim sıcaklığını düşürerek harcanan enerjiyi azaltmak için 1990’lı yılların ortalarından itibaren çeşitli teknikler geliştirilmiştir. Asfalt Karışımının işlenebilirliğini artırmak için çeşitli teknikler uygulanmaktadır:

Asfalt Karışımının işlenebilirliğini artırmak için aşağıdaki teknikler uygulanmaktadır:

PE vakslar, amid vakslar veya parafin vakslar,
Köpüklendirme tekniği ve zeolitler, İstanbul Teknik Asfalt sentetik zeolit Aspha-min'in Türkiye distribütörüdür.
Amin bazlı sıvı kimyasallar. İstanbul Teknik amin bazlı kimyasal Pawma’yı geliştirmiştir.

2 temel uygulama alanı mevcuttur.

1. Bitümlü Sıcak Karışımlar (BSK)

1a. Ülkemizin birçok bölgesinde iklim şartları nedeniyle asfalt yol yapım sezonu oldukça kısadır. Karayolları Teknik Şartnamesi’ne göre asfalt karışımını sermek için minimum çevre sıcaklığı gölgede 5° C’dir. İklim şartlarının asfalt yol yapımına uygun olmadığı zamanlarda, yola serilen asfalt kaplaması hızla soğumaya başlar ve daha sıkıştırma tamamlanmadan katılaşarak sıkıştırılamaz hale gelir.

Doğal olarak bu şartlarda yola serilen asfalt kaplaması da hızla soğumaktadır. Ancak PAWMA ile asfalt karışımının işlenebilirliği sıcaklık belli bir seviyeye düşünceye kadar devam ettiği için, silindirlerin sıkıştırma işini tamamlamasına yetecek kadar ilave zaman kazanılır.

Böylece asfalt yol yapım sezonunun uzatılmasına imkan sağlanır.

1b. Ayrıca asfalt plenti ile serim yapılacak yol arasındaki mesafe uzun ise veya asfalt yüklü kamyonların bekleme ve gecikme ihtimali varsa, asfalt sıcaklık kaybedeceği için serim sıcaklığı da düşecektir. PAWMA ile asfaltın işlenebilirliği artırılarak, daha uzun mesafelere güvenle nakledilmesi mümkündür.

1c. SBS ile modifiye edilmiş asfaltın işlenebilirliği ve sıkıştırılması zorlaşmaktadır. Modifiye asfalt yola serildiğinde hızla soğumaya başladığı için kısa zamanda katılaşıp sıkıştırılamaz hale gelmektedir. SBS ile modifiye edilmiş asfaltta PAWMA kullanıldığında asfaltın işlenebilirliği arttığı için daha rahat ve güvenli sıkıştırma yapma imkanı sağlanır.

2. Ilık Karışım Asfalt (IKA)

2a. Ilık Karışım Asfalt (IKA) adından da anlaşılacağı üzere daha düşük sıcaklıklarda üretilmektedir.

Ilık karışım asfalt uygulamasında agrega sıcaklığı yaklaşık 30 °C düşürülür. Bitüm ise dizayndaki normal sıcaklığına yani yaklaşık 140 °C -150 °C’e ısıtılır. Bitüm sıcaklığının düşmesi halinde viskozitesi yükselip, akışkanlığı azalacağı için; bitüm sıcaklığı düşürülmemelidir.

Agrega sıcaklığı düşürüldüğünde, bitümün daha az ısıtılmış agregayı sarabilmesi için PAWMA kullanılmalıdır. PAWMA ile plentte asfalt imalatının karıştırma süresinde uzama olmaz.

Asfalt iki temel bileşenden yani; agrega ve yapıştırıcı olan bitümden oluşmaktadır. Filler de dahil olmak üzere, agrega toplam asfalt ağırlığının yaklaşık %95’ini oluşturmaktadır. Asfalt karışımını ısıtmak için harcanan enerjinin büyük çoğunluğu agrega için harcanmaktadır. Agrega sıcaklığını düşürerek önemli miktarda enerji tasarrufu sağlanabilir.

Ülkemizde enerji maliyetinin yüksek olduğunu düşünürsek, ılık karışım asfalt tekniği ile milyonlarca ton asfalt üretiminden önemli bir tasarruf sağlanabilir. Ayrıca aşağıda sıralanan birçok avantaj da elde edilir. Bitüm yaşlanması (oksitlenmesi) büyük ölçüde asfalt imalatındaki ısıtmadan dolayı meydana gelmektedir. Düşük sıcaklıkta asfalt üretilmesi bitümün yaşlanmasını azaltıp, ömrünü uzatacaktır.

2b. Tünel içinde havalandırma koşulları çoğunlukla yeterli değildir. Özellikle uzun tünellerde asfalt serimi sırasında çıkan gazlar tünel içinde çalışan insanların sağlığı için tehlike oluşturmaktadır.

Yukarıda anlatıldığı gibi agrega sıcaklığını düşürülerek asfalt üretildiğinde ortaya çıkan gazlar ve tütsü etkisi çok düşük seviyelere inmektedir. Böylece tünel içinde çalışan personelin gazlardan olumsuz etkilenme ihtimali azalmaktadır.

Bazı ülkelerde tünel içinde IKA tekniği ile asfalt serimi zorunludur.

Uygulama

İstanbul Teknik'in geliştirdiği PAWMA kimyasal katkısı önceden bitüme karıştırarak kullanılır. Kullanım miktarı bitüm ağırlığının %0,2 ila %0,4 arasındadır. Yani 1 ton asfalt karışımı için yaklaşık olarak 150 gram Pawma yeterlidir.

Katkının dozajı; uygulama cinsine, asfaltın modifiyeli olup olmamasına, ortam sıcaklığı ve rüzgar gibi çevresel şartlara göre sahada kararlaştırılmalıdır. Farklı miktarlarda PAWMA ile birkaç beç üretim yapılarak, dozaj sahada belirlenmelidir. Her bir uygulama diğerinden farklı olduğu için standart bir dozaj tablosu mevcut olmayıp, kullanım miktarı yerel şartlara göre belirlenmelidir.